Opleidingscoördinator Bert Kaan laat scholieren kennis maken met Damen Naval

Damen Naval heeft sinds begin dit jaar een Opleidingscoördinator die nieuw talent gaat werven en huidige werknemers kan helpen met hun verdere ontwikkeling binnen het bedrijf. Bert Kaan (60) heeft grootse plannen om leerlingen van alle leeftijden kennis te laten maken met de productie-, technische en engineeringswerkzaamheden bij de marine-divisie. “Mijn taak is om uit te zoeken hoe we jong talent enthousiast maken om bij ons te komen werken. We hebben jong talent hard nodig, maar we moeten ze goed opleiden.” Daarnaast is hij ook beschikbaar om huidige collega’s te helpen in hun ontwikkelingstraject.

Tekst: Eefje Koppers

In de tijden van de Koninklijke Maatschappij De Schelde was er een eigen bedrijfsschool waar jong personeel werd opgeleid waarna ze een baan kregen op de werf. Ieder jaar gaan er collega’s met pensioen die destijds op de Bedrijfsschool zijn begonnen en hun hele leven in de scheepsbouw hebben gewerkt. Hun vertrek laat gaten achter die moeten worden opgevuld met jong talent. Om die reden is Damen Naval in 2021 begonnen met het opleiden van lassers en productiemedewerkers via de Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL) van Scalda.

Ter aanvulling van die activiteiten is Bert nu actief bezig om Damen Naval onder de aandacht te brengen bij een zo breed mogelijke groep Zeeuwse leerlingen. Van gastlessen in Groep 8 van de basisschool tot keuzevakken voor middelbare scholieren lassen op de werf. “Het blijft mooi om jonge leerlingen enthousiast te maken voor techniek en te laten zien hoeveel er komt kijken bij het ontwerpen van schepen”, vertelt Bert. “De toekomst van techniek begint in de klas en je weet nooit of je met zo’n gastles of keuzevak een paar toekomstige engineers inspireert.”

Rondleidingen op de werf
Eind juni brachten 240 havo-leerlingen van het Lodewijk College in Terneuzen een bezoek aan Vlissingen-Oost. Verspreid over twee dagen kregen ze in groepjes een rondleiding over de werf, inclusief een kijkje bij Damen Shiprepair Vlissingen. “De rondleidingen over de werf zijn heel waardevol, want zo horen de leerlingen niet alleen het verhaal, maar zien ze ook de praktijk waarin we dagelijks werken”, legt Bert uit. “Het is mooi om te zien hoe nieuwsgierig leerlingen zijn en welke vragen er gesteld worden. Juist die frisse blik van buiten helpt om anders naar je eigen organisatie te kijken.”

Bert werkte zelf jarenlang in de bouw tot hij zo’n 20 jaar geleden het onderwijs inrolde, waar hij met veel plezier lesgaf en kennis maakte met verschillende bedrijven, waaronder Damen Naval. “Ik weet nog dat we zo’n 15 jaar geleden hier op de werf steppenraces voor middelbare scholieren hielden. De steps werden geassembleerd in de pipeshop en dan volgde er een race over de werf. Maar dat soort activiteiten werden de laatste jaren steeds minder.”

Net op het moment dat Bert een beetje uitgekeken raakte op het onderwijs, kwam er een uitnodiging voor een kopje koffie met Martin Wattel en Carletta Pusch. “Ik dacht dat ze me wilden vragen waarom de leerlingen niet meer op bezoek kwamen”, lacht Bert. Het werd een heel ander gesprek dat eindigde in een aanbod om als Opleidingscoördinator bij Damen Naval aan de slag te gaan, een uitdaging die Bert met beide handen aangreep. En hij is meteen in het diepe gesprongen. Hij begon met inventariseren welke kennis en vaardigheden studenten moeten hebben om echt aan de slag te kunnen binnen Productie. “Daar is een lijst dingen uit voortgekomen die ze deels op school leren, maar deels ook niet. Voor dat deel zijn we nu zaken aan het opzetten.”

Praktijklessen bij Metaalwerk
De BBL-leerlingen worden bij Damen Naval opgeleid tot Lasser of Allround Constructiewerker. Ze verdelen hun tijd tussen hun leerbedrijf en school. Een deel van het praktijkonderwijs wordt opgepakt door Metaalwerk. Dit is een collectief opleidingsbedrijf van en voor de bedrijven in de Zeeuwse metaalindustrie. Bert: “Bedrijven in andere sectoren zoals de Installatietechniek en de Bouw doen dat ook; ze bundelen hun krachten om ervoor te zorgen dat de leerlingen goed worden opgeleid.”

Zo wordt een deel van het praktijkonderwijs uitbesteed aan Metaalwerk dat is gevestigd in Scalda’s techniekcentrum Technum in Vlissingen. Maar leerlingen krijgen daar niet alle werkzaamheden uitgelegd, vertelt Bert. “Pipefitten wordt op Metaalwerk niet gegeven, dus ik ben nu aan het kijken of we onze leerlingen op de dagen dat ze hier zijn ’s middags in de pipeshop pijpjes kunnen laten bewerken en lassen. Dan doen ze iets anders dan ze op school of bij Metaalwerk doen en wordt het steeds leuker om op de werf te zijn.”

Meeneemwaarde
Naast de BBL-leerlingen helpen de collega’s in productie ook met het geven van lasles aan middelbare scholieren die lassen als keuzevak hebben. Ze moeten onder begeleiding een werkstukje doen. Aan het eind krijgen ze een NIL 1-certificaat, een internationaal erkend kwaliteitsniveau van het Nederlands Instituut voor Lastechniek én ze mogen hun werkstukje mee naar huis nemen. “De leerlingen zijn 14 of 15 jaar oud en op die leeftijd is de meeneemwaarde belangrijk”, vertelt Bert. “Zo hebben we de leerlingen die het keuzevak Plaat en Constructiewerk hebben een vuurkorf laten maken. Daar zijn ze een aantal weken mee bezig geweest en aan het einde kunnen ze trots het certificaat en de vuurkorf aan hun families laten zien. Dan gaat het werken bij Damen Naval leven in gezinnen.”

Sowieso is het belangrijk dat leerlingen tijdens zo’n kennismaking met het bedrijf ook meteen resultaat kunnen zien. Later dit jaar doet Damen Naval ook mee aan het Tech Xplore Event van Sterk Techniek Onderwijs Zeeland (STOZ) op 1, 2 en 3 december. Dit is een tech-oriëntatie waarbij 4000 leerlingen uit de tweede en derde klas van vmbo, havo en vwo kennismaken met techniek en technologie via interactieve doe-activiteiten. Bert is al druk bezig met het bedenken van mogelijke activiteiten voor de bezoekers aan de stand van Damen Naval. “Ik zit bijvoorbeeld te denken aan een flensboom, waarbij de leerlingen een onderdeel aan de flensboom kunnen monteren. Een ander idee is om iets te doen met een VR-omgeving waarin ze op een schip bij een storing op zoek moeten gaan naar de machinekamer.”

Welding Experience Centre
Onlangs zijn de plannen goedgekeurd om in Hal 1 op Vlissingen-Oost een leslokaal met lashokjes en werkplaatsen te creëren. In dit Welding Experience Centre (WEC) kunnen leerlingen op gastles komen. De komende periode wordt toegewerkt naar de start van de eerste werkzaamheden. “Het ligt nu bij de werkvoorbereiders en de tekenkamer, maar het zou in december klaar kunnen zijn”, vertelt Bert. “Nu ga ik naar scholen toe voor een gastles, maar het is natuurlijk veel interessanter als de leerlingen op de werf kunnen komen. Ik heb een idee om een bruggen-battle te beginnen voor Groep 8-leerlingen, waarbij ze in groepjes een brug bouwen van ijslollystokjes om te kijken welke brug het meeste gewicht kan dragen. De winnende groepjes van iedere klas worden dan hier uitgenodigd om het op te nemen tegen elkaar.”

In mei gaf Bert een gastles aan groep 8 van basisschool ’t Klinket in Koudekerke, waarbij hij de leerlingen meenam in de wereld van scheepsontwerp en techniek. “We hebben het gehad over de vorm van een schip en waarom stabiliteit zo belangrijk is. En wat er gebeurt als je een schip verkeerd belaadt? De leerlingen gingen zelf aan de slag met schaalmodelletjes om te ervaren wat lading doet met de stabiliteit van een schip. Het was super om te zien hoe nieuwsgierig en betrokken ze waren.”

Olympische Spelen voor Beroepsopleidingen
Komend schooljaar wil Bert een BBL-leerling laten meedoen aan Skills Heroes. Dit zijn vakwedstrijden voor mbo-studenten in allerlei vakgebieden, waaronder lassen. Via een voorronde op school en een kwalificatiewedstrijd kunnen mbo-studenten in de nationale finale komen en de nationale winnaars mogen meedoen aan een internationale wedstrijd waarbij ze zich meten met studenten van over de hele wereld.

Het zijn grootse plannen, maar allemaal hebben ze hetzelfde doel, legt Bert uit: “We willen leerlingen al van jongs af aan bekendmaken met en enthousiast maken voor het werken bij Damen Naval”, sluit Bert af. “We hebben mensen nodig. Er was behoefte in het bedrijf aan een functie als deze. Ik zit hier nu ruim drie maanden en heb het ontzettend naar mijn zin.”