Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Een bijzonder stukje Schelde-geschiedenis is onlangs teruggekeerd op het hoofdkantoor van Damen Naval. Het gaat om een speciale scheepskroon die bij koninklijke bezoeken en op feestdagen boven in de vlaggenmast siert op een marineschip. Deze koningskroon werd in de jaren tachtig gemaakt door oud Schelde-medewerker Thijs Geuze voor de vlaggenmasten van de Standaardfregatten van de Kortenaer-klasse. Zijn familie heeft de kroon nu in bruikleen gegeven aan Damen Naval en hij pronkt nu in een speciale vitrine op het hoofdkantoor.
Tekst: Eefje Koppers
Matthijs ‘Thijs’ Geuze begon op 13-jarige leeftijd op de bedrijfsschool van Koninklijke Maatschappij De Schelde en werkte in totaal 41 jaar voor het bedrijf. In de jaren tachtig werkte hij als Leermeester Machinebankwerken op de Bedrijfsschool en maakte daar samen met zijn leerlingen eerst een testversie en daarna de echte kronen voor de S-fregatten. Een van de kronen mocht Thijs mee naar huis nemen als dank voor zijn bijdrage aan het project.
Drie generaties van de Geuze-familie kwamen naar Damen Naval om de kroon te overhandigen. (V.l.n.r.) Jannie Geuze-Goedbloed, Richard Keulen, Matthias Geuze en Dick Geuze.
Kleinzoon Matthias Geuze werkt sinds 1 maart 2025 bij Damen Naval na 14 jaar bij Damen Yachting gewerkt te hebben. Hij faciliteerde de terugkeer van de kroon op het hoofdkantoor. “Dit is de plek waar hij thuishoort. De kroon is prachtig en hij mag gezien worden. Bij ons thuis stond hij in een kistje in een kast en dat is zonde. Hier op het hoofdkantoor past hij veel mooier.” Samen met zijn vader Dick Geuze en oma Jannie Geuze-Goedbloed, de weduwe van de in 2002 overleden Thijs, bezocht hij het hoofdkantoor om de kroon te overhandigen.
Damen Naval Director Corporate Affairs and Innovation Richard Keulen nam de kroon in ontvangst.
Damen Naval Director Corporate Affairs and Innovation Richard Keulen nam de kroon in ontvangst. “Het is een heel bijzonder stukje Schelde-geschiedenis. De kroon is hier op de werf met de hand gemaakt en het is mooi dat iedereen hem nu kan zien.” Tijdens zijn loopbaan bij de Koninklijke Marine heeft Richard op verschillende S-fregatten gevaren en was hij bekend met de kroon voor de vlaggenmast. “Maar ik wist niet dat ze bij de Schelde waren gemaakt.”
In het Schelde-personeelsblad van 27 februari 1981 verscheen het nieuwsbericht ‘Een “Koninklijke” Opdracht’. Hierin werd bericht dat de Bedrijfsschool in 1980 een “bijzondere opdracht van het Bureau Bedrijfsdirecteur Scheepsnieuwbouw” had ontvangen voor het leveren van de (konings)kronen bestemd voor de vlaggenmasten van de Standaardfregatten. “Aan de hand van een minuscuul schetsje uit het handleidingenboek van de bootsman van de ‘Banckert’ (Het vierde S-fregat) werd een 11 keer zo groot model geconstrueerd.”
De kroon is gemaakt van messing met koperen details en heeft een diameter van 25 centimeter aan de buitenzijde, een hoogte van ongeveer 15 centimeter en een gewicht van bijna 2 kilogram. De aangebrachte versieringen van randjuwelen, rozetten en de koningsappel zijn gekleurd met rode, blauwe en groene kunststof. Ook zijn er 88 parelkralen gebruikt en is de kroon zelf verguld met bladgoud.
In de basis van de kroon zit een gat en op vlaggenmasten van marineschepen (zoals hier op de mast van Zr.Ms. Den Helder) zit een pin waarop de kroon wordt bevestigd.
Dick: “Dat vergulden deed mijn vader bij ons thuis. Er moest een speciale verf worden gebruikt die tot een bepaalde graad moest drogen voordat het bladgoud kon worden aangebracht. As de verf te nat was, zakte het bladgoud in de verf, als het te droog is, bladderde het goud weer af. Het moest precies goed zijn en daarom deed hij het thuis. Daar kon hij in alle rust werken zonder gestoord te worden.”
Volgens het personeelsblad werd de eerste kroon aangeboden een dag voor de overdracht van de Banckert aan commandant kltz E.A. van Es door een delegatie van de Bedrijfsschool, begeleid door bedrijfsdirecteur Jan Weug. “Tijdens de indienststelling van het schip wapperde de Nederlandse vlag dan ook dubbel koninklijk.”
Het tweede exemplaar werd overhandigd ter gelegenheid van de commandowisseling aan boord van Hr.Ms. Callenburgh op 21 januari 1981. De overige kronen werden overhandigd bij de overdracht of indienststelling voor de nog in aanbouw zijnde S-fregatten. De schepen die al in de vaart waren, “werden gekroond bij een passende gelegenheid of bezoek aan de werf”.
Tijdens de opening van de nieuwe Bedrijfsschool in 1981 bewondert Prinses Margriet de kroon gemaakt door Thijs Geuze (links).
Van de 12 fregatten van de Kortenaer-klasse werden er tien gebouwd in Vlissingen en twee door Wilton Fijenoord in Rotterdam. Nog tijdens de bouw werden twee fregatten (Elli en Limnos) verkocht aan Griekenland. De overige 10 voeren voor de Koninklijke Marine.
De koningskroon is een bijzondere traditie voor marineschepen. Vlaggenmasten aan boord van een marineschip hebben aan de bovenkant een speciale pin die door het gat in de kroon gaat. Als het schip in de haven ligt, wordt de kroon in de mast geplaatst op feestdagen en tijdens koninklijke bezoeken aan boord.
Bekijk hieronder extra beelden van de kroon en brieven geschreven door de commandant van Hr.Ms. Tjerk Hiddes en Thijs Geuze.
