Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Het autonoom varen-project van Damen Naval heeft onlangs een nieuwe mijlpaal bereikt. De Stan Patrol 900 van Fieldlab Autonomous Sailing Technology (F.A.S.T.) is nu omgebouwd tot volledig elektrisch vaartuig en werd onlangs opnieuw te water gelaten. Electrical Automation Engineer Pieter de Korte is vrijwel vanaf het begin betrokken bij het project en we spraken met hem over de meest recente ontwikkelingen en een terugblik over de afgelopen vier jaar sinds F.A.S.T. van start ging in november 2021.
Tekst: Eefje Koppers
“De tewaterlating is wel een mijlpaal. Het was natuurlijk even spannend om te zien of het bootje waterdicht is, maar dat ging allemaal goed”, vertelt Pieter. “Met de elektromotoren geïnstalleerd kan het bootje emissievrij varen en we zijn nu bezig met duurproeven om de actieradius te testen en kijken of het platform stabiel is.”
Electrical Automation Engineer Pieter de Korte.
Aan boord bevinden zich nu batterijen en een laadunit om deze op te laden met walstroom. “Het laden is nog wel een uitdaging, want we zijn afhankelijk van havens met krachtstroom, dus we moeten een goede routeplanning doen. Ook dat gaan we de komende maanden testen”, vertelt Pieter. Met alle nieuwe apparatuur aan boord, is het bootje wel een stuk zwaarder geworden. “Er is een ton aan gewicht bijgekomen. Bij de tewaterlating merkten we dat de spiegel nu iets dieper in het water ligt, maar dat kunnen we oplossen door de ballast voorin aan te passen.”
Het bootje ligt nu aan de kade op Vlissingen-Oost terwijl de werkzaamheden vorderen. “Waar we de komende maanden naartoe aan het werken zijn is volledige autonomie. We zijn bezig met de computers en sensoren aan boord te plaatsen en de systemen en interfaces online te krijgen. Ook komen er heel veel testen aan. We hopen deze zomer volledig autonoom te kunnen varen.”
Het F.A.S.T.-project ging op 17 november 2021 officieel van start als samenwerking tussen Damen Naval Provincie Zeeland, Gemeente Vlissingen, HZ University of Applied Sciences, TU Delft en lokale bedrijven, als Kloosterboer, Vlaeynatie, Captain AI en Zeeland Boten. Een Damen Stan Patrol 900 uit 1990 werd aangekocht als testplatform. Het project kreeg een subsidie namens het Europese EFRO-programma in het kader van de respons van de Europese Unie op de Covid-19 pandemie. De afgelopen paar jaar is het voornamelijk door Damen Naval zelf gefinancierd.
Op de werf in Vlissingen-Oost werd het F.A.S.T.-bootje eind januari in het water getakeld.
“Vier jaar geleden zijn we begonnen met een korte ombouwperiode om het bootje semi-autonoom te maken en de eerste onderzoeken te kunnen doen. Zo hebben we gekeken welke software en sensoriek er nodig waren voor volledig autonoom varen”, legt Pieter uit. “Het doel was tweeledig. Enerzijds wilden we een platform creëren dat we konden gebruiken om ons eigen onderzoek naar autonomie te faciliteren. Daarnaast bieden we ook de mogelijkheid aan andere bedrijven om hun software, sensoren of camera’s op ons bootje te testen. De infrastructuur aan boord is dusdanig universeel dat dat mogelijk is. We kunnen de meeste systemen inpluggen om te testen.”
Zo’n testplatform is essentieel om allerlei scenario’s te kunnen toetsen en te kijken hoe het bootje reageert op externe variabelen. Tijdens het varen krijgen alle watergebruikers te maken met factoren van buitenaf zoals stroming, golfslag, wind, omgevingsfactoren en andere watergebruikers. “We zagen dat er heel veel gesimuleerd wordt in het onderzoek naar autonomie, maar in de echte omgeving gaat het nooit volgens de regels. Daar kwamen we al snel achter. We hebben een aantal testverbanden met vooropgezette scenario’s zodat we konden kijken hoe het bootje reageerde. Die scenario’s zijn we nu aan het uitbreiden.”
Eenmaal in het water bleek het bootje waterdicht en konden de batterijen opgeladen worden met walstroom.
Hoewel de lange levertijden op de battery packs en onderdelen voor de elektromotoren voor vertraging zorgden voor de ombouw van het bootje naar elektrisch, lag het werk niet stil. Het onderzoek naar autonomie ging gestaag verder. Damen Naval kocht zelfs een tweede platform aan: een Interceptor 1102. “Bij de Interceptor profiteren we van de kennis die we op hebben gedaan met F.A.S.T., maar andersom is het ook het geval. Omdat we lang hebben moeten wachten op de onderdelen voor de ombouw, hebben we met de Interceptor dingen ondervonden die we nu ook op F.A.S.T. kunnen toepassen.”
Uiteindelijk is het doel dat de kennis en techniek van F.A.S.T. ook op andere platformen kan worden toegepast. In deze snel veranderende wereld speelt autonomie een steeds grotere rol met drones in de lucht en op het water. Met deze twee projecten, kunnen we daar als Damen Naval nu bij aansluiten. Het doel is om een autonoom platform dat we kunnen aanbieden in de markt. Unmanned Surface Vessels (USVs) hebben zeker de toekomst.”
F.A.S.T.-projectleider Jochem Nonhebel aan het roer.
Het F.A.S.T.-project is een samenwerking van heel veel verschillende afdelingen en specialisaties binnen Damen Naval. Het kernteam van Jochem Nonhebel, Pieter de Korte, Karine Jansen, John Spruit, en Amr Ranneh heeft veel ondersteuning gehad van de Productieafdeling, van studenten en stagiaires en ook individuele collega’s.
“Marcel van der Heijde is een echte vraagbaak voor ons. Hij heeft veel praktische kennis op het gebied van elektromechanica”, aldus Pieter. “Ook de Productieafdeling op Vlissingen-Oost heeft ons geholpen bij de werkzaamheden. Zo is een speciale cradle ontworpen en gemaakt voor de Stan Patrol, zodat we hem makkelijk kunnen vervoeren. En denk ook aan praktische hulp bij de aanpassingen aan bijvoorbeeld het koelsysteem. Hier zijn, met veel precisie, wijzigingen uitgevoerd door piping specialisten Richard Bijkerk en Richard den Haan. En bij hijswerkzaamheden hebben we ondersteuning gehad van Johan en Willem Huiszoon.”
De Damen Naval-Productieafdeling heeft een speciale cradle gemaakt, zodat het bootje veilig kan worden vervoerd.
Daarnaast waren er met regelmaat ook studenten aan boord te vinden, een win-win situatie omdat de extra handen goed konden worden gebruikt en het voor de studenten tegelijkertijd een erg interessant project is om bij betrokken te zijn. “We hebben diverse studenten aan boord gehad van uiteenlopende opleidingen: De Hogeschool Zeeland, TU Delft, mbo-opleidingen en ook studenten die intern op andere afdelingen stageliepen”, zegt Pieter. “De meest recente student Icks Onrust liep stage bij de Algemene Onderhoudsafdeling van Productie. Hij heeft allerlei hand-en-spandiensten verricht voor de tewaterlating, zoals het terugplaatsen van de opbergkisten, het monteren van de stoelen en het plaatsen van sensoren op het dak.”
Met ruimte aan boord voor tien passagiers, is het F.A.S.T.-bootje bijna klaar om autonoom te varen en het team kijkt ernaar uit om het resultaat van hun harde werk te laten zien. De afgelopen jaren heeft het bootje meerdere events bezocht en dat zal ook in de toekomst blijven gebeuren. Pieter: “Die evenementen zijn belangrijk om aan onze stakeholders, nieuwe partners, studenten en andere geïnteresseerden laten zien waar we mee bezig zijn.”